W Tatrach występuje, typowy dla wysokich gór, piętrowy układ roślinności, którego główną
przyczyną jest zaostrzanie klimatu wraz ze wzrostem wysokości. Układ pięter roślinności
jest następujący: regiel dolny sięgający do ok. 1200 - 1250 m, regiel górny do 1550 m,
piętro kosodrzewiny (subalpejskie) sięgające do 1800 m, piętro łąk wysokogórskich
(alpejskie) do 2300 m i piętro turniowe (subniwalne),
Lasy dolnoreglowe były ongiś zdominowane przez tzw. buczynę karpacką skałądającą się
z jodły i buka z domieszkami jawora i świerka. Niestety zostały w znacznym stopniu
wytrzebione i zastąpione monokulturą świerka.
Regiel górny to królestwo świerka. W pobliżu górnej granicy piętra występuje także
limba.
W piętrze subalpejskim dominuje kosodrzewina. To krzew o wysokości
do 3 m o charakterystycznych pokładających się konarach i elastycznych, wznoszących się
gałęziach. W pobliżu górnej granicy występowania krzewy osiągają zaledwie 20 cm.
W zaroślach kosodrzewiny spotykane są różne odmiany jarzębów.
Piętro łąk wysokogórskich to bogate zbiorowisko traw i roślin zielnych. Na glebach
ubogich w wapń (czyli w rejonach granitowych) występują boimka dwurzędowa,
kostrzewa niska i sit skucina.
Ten ostatni, pomimo pozornego podobieństwa, nie jest trawą.
Od jego jesiennej czerwonej barwy wzięły nazwę Czerwone Wierchy.
Jedną z najpowszechniej znanych roślin tatrzańskich jest kwitnący w marcu i kwietniu
krokus (szafran spiski). Roślina ta ma jeden duży
fioletowy kwiat składający się z 6 płatków. Liście (2 do 4) są wąskie, lancetowate, rozwijają
się póniej niż kwiat. W Tatrach występuje na polanach w piętrze reglowym. W porze
kwitnienia tworzy ogromne fioletowe łany. Bardzo często krokus bywa mylony z podobnym
zimowitem jesiennym. Zimowit ma płatki koloru bladoróżowego, a co najważniejsze -
kwitnie wiele miesięcy póniej - w sierpniu i wrześniu.
Niezwykle interesującą i piękną rośliną jest
lepnica bezłodygowa.
Ma zaledwie kilka
centymetrów wysokości, a korzeń dochodzący do 1 m. Tworzy formę zbitej zielonej poduchy
z drobnymi różowymi kwiatami. Poduszkowa forma wzrostu to przykład doskonałego
przystosowania do surowego wysokogórskiego klimatu. Zapewnia utrzymywanie
wilgoci oraz ciepła. Okaz ze zdjęcia spotkałem na wysokości ponad 2370 m (na
Lodowej Przełęczy).
Interesującą rośliną jest
arcydzięgiel litwor.
Rośnie od regla górnego aż
do piętra halnego.Ma grubą rozgałęzioną łodygę,
dorasta nawet do 2 metrów. Małe kwiaty zebrane są w kuliste kwiatostany,
a one z kolei tworzą duży kulisty baldach złożony.
Łacińska nazwa "archangelica" pochodzi od słowa
archanioł i związana jest z okazałym i majestatycznym wyglądem. Pochodzi od
niej nazwa tatrzańskiej doliny (Dolina Litworowa). Nazwę tę noszą dwie doliny:
w masywie Czerwonych Wierchów i w Dolinie Białej Wody.
Bardzo znaną rośliną tatrzańską jest
goryczka trojeściowa.
Dorasta do ok. 1 m, ma łodygi ulistnione na całej długości, nierozgałęzione. Niebieskie
dzwonkowate kwiaty wyrastają po 1 lub 2 w kątach górnych liści. Kwitnie od
sierpnia do padziernika. Występuje powszechnie aż do piętra łąk wysokogórskich.
W rodzinie goryczkowatych znajdują się również inne gatunki jak np. goryczka
klusjusa (krótkołodygowa), goryczka wczesna, śniegowa i inne.
W tatrzańskich dolinach nad potokami występują ogromne zarośla
lepiężnika.
Lepiężnik to roślina o charakterystycznych ogromnych liściach rosnąca na kamieńcach
nad brzegami potoków lub w cienistych wilgotnych miejscach śródleśnych.
Wyróżnia się trzy gatunki (biały, różowy i wyłysiały).
Zaraza żółta
- to roślina-pasożyt, nie ma korzeni. Żeruje na innych roślinach, często
na lepiężnikach. Pokarm pobiera za pomocą przyssawek. Ma prostą, nierozgałęzioną
łodygę, dorasta do ok 70 cm. Roślina na charakterystyczną żółtawą barwę
ponieważ nie zawiera chlorofilu.
Na podłożu zasobnym w węglan wapnia można spotkać niewielki (do 2 m) krzew
wawrzynek wilczełyko Jego podłużne liście
są u nasady klinowato zwężone i rosną na końcach gałązek. Małe, ciemnoróżowe
kwiaty pojawiają się w marcu lub kwietniu jeszcze przed liśćmi. Czerwone owoce w kształcie
jagody wyrastają wokół gałązki poniżej liści. Cała roślina zawiera dafninę i jest silnie
trująca.
Wierzbówka kiprzyca - roślina wysokości do 150 cm jest pospolita na terenie całego kraju. W Tatrach występuje aż po piętro łąk alpejskich. Prosta, nierozgałęziona łodyga jest gęsto skrętolegle ulistniona. Liście długie i wąskie do 15 cm podobne do liści niektórych wierzb (stąd polska nazwa). Kwitnie w lipcu i sierpniu. Kwiaty różowo-fioletowe skupione na szczycie łodygi w duże kwiatostany. Wczesną jesienią wiatr rozwiewa kłęby puchu z nasionami.
Endemitem zachodniokarpackim jest sasanka słowacka. W Słowacji występuje w Tatrach Zachodnich, Wielkiej i Małej Fatrze, i Niżnych Tatrach. W Polsce występuje jedynie w wąwozie Koryciska w Tatrach Zachodnich. Roślina o wysokości 15 - 60 cm jest pokryta charakterystycznymi gęstymi, długimi, białymi włoskami. Kwitnie w kwietniu i maju przed pojawieniem się liści. Na szczytach łodyg występują pojedyncze duże kwiaty z sześcioma niebiesko-fioletowymi płatkami.